Trong bài viết này, bạn sẽ học được 2 từ khoá mới. Hãy viết xuống và tiếp tục nghiên cứu thêm nhé.

(1) Hormone Vasopressin /ˈhɔːrmoʊn ˌveɪzoʊˈpresɪn/

(2) Mechanosensor /ˌmekənoʊˈsensər/

Đầu tiên, hãy thử nhìn lại lịch trình sinh hoạt hàng ngày của bạn. Với những người làm việc văn phòng hay bận rộn với công việc, ban ngày chúng ta thường ngồi liên tục trong phòng máy lạnh, cuốn theo các cuộc họp hay những đầu việc liên tiếp mà quên mất việc uống nước. Đến chiều tối khi về đến nhà, nhận ra cả ngày mình uống quá ít nước, bạn bắt đầu dồn dập "uống bù" từng ly nước lớn để cho đủ chỉ tiêu.

Chính thói quen uống bù dồn dập vào buổi tối này đã vô tình đặt một áp lực rất lớn lên hệ thống lọc của cơ thể, đúng vào thời điểm mà cơ quan này cần được nghỉ ngơi nhất.

Để hiểu tại sao thói quen này lại khiến bạn phải đi tiểu đêm, chúng ta cần nhìn vào cách vận hành của đôi thận.

Các nhà khoa học đã phát hiện ra rằng, các tế bào trong thận sở hữu riêng cho mình những gen nhịp sinh học, hay còn gọi là clock genes. Nhờ vào bộ gen này, thận hoạt động theo một chu kỳ 24 giờ rất nghiêm ngặt. Trong khoảng 10 tiếng đầu tiên sau khi bạn thức dậy vào buổi sáng, các tế bào thận hoạt động ở mức năng suất cao nhất. Chúng lọc chất lỏng liên tục, điều chỉnh nồng độ khoáng chất và bài tiết nước thừa ra khỏi cơ thể một cách cực kỳ hiệu quả.

Tuy nhiên, khi mốc 10 tiếng này trôi qua, tức là vào khoảng chiều muộn hoặc buổi tối, đồng hồ sinh học sẽ ra hiệu cho thận bắt đầu giảm dần nhịp độ làm việc. Đồng thời, cơ thể chúng ta sẽ gia tăng sản xuất một loại hormone có tên là Vasopressin, hay còn gọi là hormone chống bài niệu. Vai trò của Vasopressin là phát tín hiệu cho thận giữ lại nước, giúp nồng độ nước tiểu cô đặc hơn, từ đó bảo vệ bạn không phải thức dậy giữa đêm để đi vệ sinh.

Nhưng nếu vào buổi tối, bạn lại nạp một lượng lớn nước vào cơ thể, điều gì sẽ xảy ra? Thận của bạn lúc này đã bước vào nhịp nghỉ, hiệu suất lọc đã giảm xuống đáng kể. Việc bắt thận phải "tăng ca" xử lý một khối lượng chất lỏng lớn sẽ khiến hệ thống bài tiết bị quá tải, buộc cơ thể phải phát tín hiệu báo động thức dậy để xả bớt nước ra ngoài.

Không chỉ có thời điểm, mà tốc độ bạn uống nước cũng quyết định trực tiếp đến việc bạn có phải đi tiểu đêm hay không.

Bên trong đường tiêu hóa, thận và bàng quang của chúng ta có những tế bào cảm biến cơ học, gọi là mechanosensors. Các cảm biến này rất nhạy cảm với áp lực và tốc độ di chuyển của chất lỏng. Nếu bạn ừng ực uống hết một ly nước lớn trong vài giây, các cảm biến này sẽ ghi nhận một sự gia tăng áp lực đột ngột. Cơ thể sẽ hiểu lầm rằng đang có một lượng nước dư thừa khẩn cấp cần phải loại bỏ ngay lập tức, và thế là phản xạ đào thải nước tiểu được kích hoạt nhanh hơn rất nhiều.

Ngược lại, nếu bạn nhấp từng ngụm nhỏ, chất lỏng sẽ di chuyển từ từ qua hệ tiêu hóa, ngấm dần vào các tế bào và mô. Nhờ đó, các cảm biến không bị kích thích mạnh, và thận có đủ thời gian để xử lý nước một cách êm ả mà không tạo ra áp lực lên bàng quang vào ban đêm.

Vậy chúng ta có thể làm gì để cải thiện tình trạng này? Linh muốn gợi ý cho bạn hai thay đổi rất nhỏ nhưng mang lại hiệu quả rất rõ rệt.

Thứ nhất, đó là áp dụng Quy tắc 10 giờ. Hãy chia ngày của bạn làm hai giai đoạn. Trong 10 tiếng đầu tiên kể từ khi thức dậy—ví dụ nếu bạn dậy lúc 6 giờ sáng thì khoảng thời gian này sẽ kéo dài đến 4 giờ chiều—hãy đảm bảo bạn nạp khoảng 70% đến 80% lượng nước cần thiết cho cả ngày. Đều đặn mỗi giờ, bạn có thể uống khoảng một ly nước nhỏ. Đây là lúc thận đang làm việc đỉnh cao, nên cho dù bạn uống nhanh hay chậm thì cơ thể vẫn xử lý rất mượt mà.

Sau mốc 10 tiếng này, tức là từ 4 giờ chiều trở đi cho đến trước khi đi ngủ, bạn hãy chủ động giảm lượng nước nạp vào. Bạn chỉ nên duy trì một lượng nước nhỏ, khoảng 150 đến 200ml nếu cảm thấy khát.

Thứ hai, đó là thay đổi kỹ thuật uống nước vào buổi tối. Trong khoảng thời gian chiều muộn và buổi tối, thay vì uống những ngụm lớn dồn dập, bạn hãy chuyển sang thói quen nhấp từng ngụm nhỏ. Hãy để nước lưu lại một chút trong khoang miệng rồi mới nuốt. Việc này vừa giúp bạn giải tỏa cảm giác khô cổ, vừa không làm kích hoạt hệ thống xả thải nhanh của thận.

Linh cũng muốn lưu ý với bạn rằng, về mặt sinh lý tự nhiên, việc thỉnh thoảng thức dậy một lần trong đêm để đi tiểu không phải là điều gì quá bất thường hay nguy hiểm.

Tuy nhiên, những thói quen Linh vừa chia sẻ là các điều chỉnh về mặt lối sống dành cho những người có thể trạng bình thường. Nếu bạn đã thay đổi thời điểm và cách uống nước mà tình trạng đi tiểu đêm vẫn kéo dài nhiều lần, hoặc kèm theo các triệu chứng như đau rát, tiểu dắt, nước tiểu có màu sắc bất thường, bạn nên chủ động đến các cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám. Việc kiểm tra định kỳ về chức năng thận, đường tiết niệu, tiền liệt tuyến hay chỉ số đường huyết sẽ giúp bạn hiểu rõ nhất tình trạng sức khỏe của mình.