Nhiều bạn thường hỏi Linh: "Chị ơi, làm sao để CV của em nổi bật hơn?". Câu trả lời của Linh thường khiến các bạn bất ngờ: Đừng chỉ tập trung vào cái "vỏ" CV, hãy tập trung vào "vốn cá nhân".

Vậy, vốn cá nhân là gì? 

Trong cuốn “The Defining Decades” (hay bản tiếng Việt là “Tuổi 20 - Những năm tháng quyết định cuộc đời bạn”) tiến sĩ Meg Jay đưa ra định nghĩa vốn cá nhân, hay identity capital. Hiểu một cách đơn giản, vốn cá nhân là tất cả những trải nghiệm, kỹ năng và phẩm chất mà bạn đã dày công tích lũy để tạo nên một "phiên bản" hiện tại của mình. Đó là những thứ mà không ai có thể lấy đi, cũng không AI nào có thể sao chép được hoàn toàn.

Cụ thể hơn, vốn cá nhân không chỉ bao gồm những điều bạn liệt kê trong CV như bằng cấp, kinh nghiệm, thành tích, mà còn là cách bạn giao tiếp, cách bạn giải quyết vấn đề, hay thậm chí đơn giản là ngoại hình của bạn.

Đầu tiên, trong những năm đầu đi làm, dưới áp lực về tài chính, chúng ta thường ưu tiên những công việc trả lương cao hơn. Nhưng Linh muốn bạn hãy nhìn xa hơn. Một công việc lương cao nhưng lặp đi lặp lại, không cho bạn thêm kỹ năng mới, thực chất là một "khoản đầu tư lỗ". Bởi vì, công việc đó không giúp bạn phát triển vốn cá nhân của mình trong dài hạn.

Vậy nên, khi đứng trước một lựa chọn, hãy tự hỏi: "Sau một năm làm việc ở đây, mình có thêm được gì vào “vốn” của mình?". Đó có thể là khả năng xử lý khủng hoảng truyền thông, kỹ năng điều phối một cuộc họp đa quốc gia, hay đơn giản là cách tư duy logic khi giải quyết vấn đề vận hành. Những thứ này chính là "tài sản” giá trị giúp bạn tự tin bước vào những sân chơi lớn hơn sau này. Linh thà chọn một dự án khó nhằn nhưng học được nhiều, hơn là một vị trí nhàn hạ nhưng dậm chân tại chỗ.

Đó là khi chúng ta còn trẻ, vậy khi bạn đã đi làm được nhiều năm thì sao?

Khi bạn đã có kinh nghiệm, nguy cơ lớn nhất là "thiếu có hội phát triển" – nghĩa là bạn vẫn bận rộn mỗi ngày, nhưng thực chất bạn đang làm những việc dưới tầm năng lực của mình. Bạn không còn thấy thử thách, không còn thấy mình "lớn" thêm nữa.

Lúc này, vốn cá nhân cần được tối ưu hóa. Bạn cần chuyển từ một "người thực thi chăm chỉ" thành một "người giải quyết vấn đề có chiến lược".

Thay vì chỉ đợi sếp giao việc rồi hoàn thành xuất sắc, hãy bắt đầu quan sát những "nút thắt" trong quy trình vận hành của công ty. Hãy đặt câu hỏi: "Làm sao để đội ngũ làm việc hiệu quả hơn?" hay "Có cách nào để tối ưu hóa chi phí mà vẫn giữ được chất lượng?".

Khi bạn chủ động đưa ra giải pháp và sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm để dẫn dắt những người xung quanh, bạn đang xây dựng một loại "vốn cá nhân" mới: Vị thế chuyên gia. 

Một người thực thi có thể bị thay thế bởi AI hoặc nhân sự trẻ hơn, nhưng một người có tư duy hệ thống và khả năng dẫn dắt thì luôn là "tài sản hiếm" mà bất kỳ doanh nghiệp nào cũng muốn giữ lại.

Khoản đầu tư thứ 2 mà bạn nên chú ý là những mối quan hệ “xã giao” của bạn.

Có một sự thật mà Linh đã quan sát được, đó là: Những thông tin "vàng" không bao giờ nằm ở những nơi ai cũng thấy. Trong sự nghiệp cũng vậy, những cơ hội bứt phá nhất thường không đến từ những người bạn thân nhất.

Nghe hơi lạ đúng không? Hãy tưởng tượng vòng tròn bạn bè và gia đình của bạn là một hòn đảo. Ở đó, mọi người nói cùng một ngôn ngữ, có chung một lượng kiến thức và những mối quan hệ chồng chéo. Nếu hòn đảo đó có một kho báu (ở đây có thể là một cơ hội việc làm hay một cơ hội hợp tác), thì chắc chắn bạn đã biết từ lâu rồi.

Và để tìm thấy những "vùng đất mới", bạn cần những cây cầu. Và những người mà bạn chỉ quen “sơ sơ”, những người mà tiến sĩ Meg Jay gọi là "mối quan hệ lỏng lẻo", chính là những người đang đứng ở đầu cầu bên kia.

Linh biết, khi nói đến việc kết nối với người lạ, hầu như phần lớn mọi người đều có cảm giác ngần ngại. Chúng ta thích ở cạnh những người hiểu mình, những người khiến mình cảm thấy an toàn. Nhưng trong sự nghiệp, sự an toàn là kẻ thù của sự bứt phá, và bạn cần phải liên tục vượt ra khỏi vùng an toàn của mình.

Những người bạn "xã giao" (một người bạn tình cờ gặp tại sự kiện, hay đối tác cũ) là những người có thể mang đến luồng thông tin mới. Họ biết những công ty đang âm thầm tuyển dụng, họ biết những xu hướng công nghệ mà ngành của bạn chưa kịp cập nhật. Họ không chỉ là một cái tên trong danh bạ, họ là một "cánh cửa" dẫn bạn đến một “hòn đảo” hoàn toàn khác.

Bên dưới là 3 điều bạn có thể làm để kết nối được những mối quan hệ tiềm năng như vậy:

(1) Định vị 3 "hòn đảo" mục tiêu: Bạn muốn tiến vào lĩnh vực nào? Bạn muốn học kỹ năng gì? Hãy xác định 3 lĩnh vực nằm ngoài vòng an toàn hiện tại của bạn.

(2) Kích hoạt “mạng lưới ngủ quên": Đừng vội đi tìm người lạ trên mạng. Hãy bắt đầu từ những người bạn đã từng quen. 

Gửi một tin nhắn ngắn gọn ví dụ như: “Chào anh/chị, em là [Tên], chúng ta từng làm việc tại dự án [A]. Em thấy anh/chị dạo này đang làm ở mảng [B]. Vừa hay, em vừa đọc được một báo cáo/bài viết khá hay về xu hướng mới của mảng [B], em gửi anh/chị tham khảo nhé! Thật ra, em cũng đang tìm hiểu về mảng này, không biết anh/chị có thể dành cho em 15 phút trò chuyện trực tuyến hoặc một buổi cà phê ngắn để em học hỏi kinh nghiệm không?”

(3) Quy tắc "theo dõi và phản hồi": Sau cuộc gặp, hãy gửi một lời cảm ơn và sau đó 1-2 tháng, hãy gửi cho họ một thông tin hữu ích liên quan đến nội dung đã trao đổi. Đây là cách bạn biến một kết nối xã giao thành một cơ hội tiềm năng.